Αξιολόγηση Χρήστη:  / 4
ΧειρότεροΚαλύτερο 

lyraΤελικά δεν είναι δυνατό ν' αντισταθεί κανείς στον πειρασμό για να κάνει μια αναφορά στα Δημοτικά μας Τραγούδια, αυτά που ο λαϊκός δημιουργός τα τραγούδησε σα να ήθελε

ν' αποδείξει πως η σημερινή Ελλάδα είναι η ίδια εκείνη που κάποτε πρόσφερε την ομορφιά της Ποίησης και γενικά της Τέχνης του Λόγου σε μια ανθρωπότητα πολέμων και συμφεροντολογικών αντιπαραθέσεων.


Εμείς οι Έλληνες πρέπει να είμαστε τυχεροί που μπορούμε να έχουμε κάποια ιδέα, αρκετά ολοκληρωμένη, όλης της Αρχαίας Λυρικής Ποίησης και ξεχωριστά της Μελικής και της Χορικής, αν προσέξουμε αρκετά τα Δημοτικά Τραγούδια μας, δηλαδή με ποιον τρόπο φτιάχνονται και πώς πορεύονται. Υπάρχουν πολλά Δημοτικά Τραγούδια που ονομαστήκαν Τραγούδια της Τάβλας (δηλαδή του τραπεζιού, των συμποσίων). Τα τραγούδια αυτά λέγονται στο τραπέζι, στο φαγοπότι, απ' αυτούς που διασκεδάζουν. Η μελωδία τους είτε παίζεται σε όργανο είτε τραγουδιέται είναι πάντα για τραγούδι και ποτέ για χορό. Τα πιο συνηθισμένα όργανα στα τραγούδια αυτά είναι η Φλογέρα ή Σουραύλι, η Λύρα κι ο Ταμπουράς που μερικοί βρίσκουν σ' αυτόν κάποια ομοιότητα με την αρχαία Βάρβιτο ή Πηκτίδα.


Ξέρουμε από παλιότερες πληροφορίες πως τα τραγούδια αυτά τα έφτιαχνε εκεί, πάνω στο τραπέζι, ο λαϊκός τραγουδιστής και συγχρόνως τα ταίριαζε με μουσική της στιγμής δική του ή πάλι τα προσάρμοζε σ' άλλη γνώριμη και τα τραγουδούσε μόνος του για να τα μάθουν κι οι άλλοι. Το ίδιο αυτό το βλέπουμε και σήμερα (όχι πολύ συχνά) στα πανηγύρια και στις γιορτές του λαού που ζει έξω απ' τις μεγάλες πόλεις. Παράδειγμα έχουμε την Κρήτη που ακόμα και σήμερα με τον ίδιο περίπου τρόπο φτιάχνονται τα τραγούδια που τα λένε Μαντινάδες . Στο τραπέζι, όταν πια έχει ανάψει το γλέντι κάποιος απ' αυτούς που διασκεδάζουν φτιάχνει ένα στίχο που τον τραγουδάει. Αμέσως μόλις τελειώσει αυτός κάποιος άλλος φτιάχνει δεύτερο που το νόημά του συμπληρώνει το νόημα του πρώτου και τον τραγουδάει με τον ίδιο σκοπό. Κι έτσι γίνεται το δίστιχο που περιλαμβάνει ολόκληρο το νόημα. Οι δυο αυτοί στιχουργοί εξακολουθούν να φτιάχνουν δίστιχα με τον ίδιο τρόπο. Πολλές φορές όμως τη θέση τους την παίρνουν άλλοι απ' αυτούς που διασκεδάζουν.


Πολλά απ' τα Δημοτικά Τραγούδια που τα λέμε Κλέφτικα, αλλά είναι Τραγούδια της Τάβλας, φτιάχνονταν από λαϊκούς ποιητές που πήγαιναν και τραγουδούσαν οι ίδιοι οι κλέφτες, προσαρμόζοντας πάνω σε καθένα και την ξεχωριστή μουσική, τη μελωδία και καμιά φορά και χορεύοντάς τα. Μερικά μάλιστα απ' τα τραγούδια αυτά τα έφτιαχναν οι ίδιοι οι πολεμιστές, οι καπετάνιοι ή τα παλικάρια και τα τραγουδούσαν. Να λοιπόν η σχέση που υπάρχει με την αρχαία πολιτική ή πατριωτική Ελεγεία. Άλλα Τραγούδια της Τάβλας δίνουν την ιδέα της θρηνητικής ή της ερωτικής Ελεγείας και του Μελικού ποιήματος του τραπεζιού (Ωδής ή Σκολιού).


Μερικά άλλα τραγούδια που τα λέμε του Χορού, μας δίνουν πιο καθαρά την ιδέα της αρχαίας Χορικής Ποίησης. Εδώ βλέπουμε μια ομοιότητα με το αρχαίο Υπόρχημα. Τα τραγούδια αυτά για να τα δούμε σε όλη τους την ομορφιά και στη μελετημένη τεχνική σύνθεσή τους δεν πρέπει να τ' ακούμε μόνο να τραγουδιούνται, αλλά πρέπει να τα δούμε και να χορεύονται. Να δούμε πάνω στο Χορό τα τσακίσματα, τα σταματήματα και τα γυρίσματα κι άλλες λεπτομέρειες της τεχνικής τους που όλα δείχνουν ότι ποίημα, μουσική και χορός κάνουν ένα αχώριστο αρμονικό σύνολο.
Πολλά τραγούδια με τον τρόπο που τραγουδιούνται και χορεύονται, δηλαδή να λέει ο πρώτος του Χορού ή και κάποιος άλλος ένα στίχο και να επαναλαμβάνουν οι άλλοι Χορευτές, θυμίζουν τον αρχαίο Διθύραμβο κι άλλα πάλι το Παρθένιο.
Όμως αυτά τα τραγούδια που μας φέρνουν στις πρώτες ρίζες του πολιτισμού μας, στα αρχαία χρόνια κι η παρουσία του δραματικού στοιχείου γίνεται πιο έντονη είναι οι Παραλογές . Σ' αυτές συναντάμε βασικά θέματα που υπάρχουν στην αρχαία Ελληνική φιλολογία, στην αρχαία μυθική παράδοση. Η συγγένεια των τραγουδιών αυτών με ανάλογους μύθους των αρχαίων Ελλήνων είναι εμφανής. Για παράδειγμα ας δούμε το περίφημο Τραγούδι του Νεκρού Αδελφού. Σαν θέμα ο μύθος του νεκρού που ξανάρχεται απ' τον Άδη για να πραγματοποιήσει μια δοσμένη υπόσχεση, μπορεί να σχετιστεί με το μύθο του Άδωνη, όσο κι αν η υπόθεση αυτή δεν είναι ούτε η μόνη που έχει προκαλέσει το τραγούδι ούτε η πιο πιθανή. Η φόνισσα μητέρα που δίνει στον άντρα της να φάει τα εντόσθια του παιδιού, μας φέρνει κι αυτή στην προελληνική κοσμολογία, όπου συνηθίζεται το θέμα του πατέρα που τρώει τα παιδιά του.

Ο διαπρεπής φιλόλογος Κ Δημαράς γράφει στη Γραμματολογία του:
Το δημοτικό τραγούδι απαλλαγμένο από την τεχνική επεξεργασία του λογοτέχνη, καθώς παρουσιάζεται μόνο αυτό σαν ανόθευτη έκφραση της ανεπιτήδευτης ψυχής, μας βοηθεί, έξω από το χρόνο κι από το χώρο να πλησιάσουμε στην ίδια την ουσία της ποίησης.

Δεν είναι δυνατό να βεβαιωθεί ότι η αρχαία μουσική σώθηκε κάπως στη μουσική των Δημοτικών Τραγουδιών μας. Είναι όμως φανερό, ότι μέρος απ' την τεχνική της αρχαίας Λυρικής Ποίησης, ο τρόπος καθώς φτιαχνόταν το Λυρικό Ποίημα και τραγουδιόταν και χορευόταν, βρίσκεται μέσα στα Δημοτικά Τραγούδια μας, όπως και μερικοί απ' τους αρχαίους χορούς σωθήκαν μέσα στους χορούς του νεότερου Έλληνα και πιο πολύ σε κάποιους χορούς Κρητικούς κι άλλους νησιώτικους. Οι τεχνίτες της αρχαίας Λυρικής Ποίησης απ' το λαό πήραν τα κυριότερα στοιχεία που τους χρειαστήκαν για να δημιουργήσουν: στίχο (μέτρα και ρυθμούς), μουσική και χορό.

 

Ας τελειώσουμε όμως αυτή τη σύντομη αναφορά με τα λόγια του μεγάλου δάσκαλου Ηλία Βουτιερίδη:
Μ' όλες τις αλλαγές της κοινωνικής και πολιτικής ζωής του ελληνικού λαού, μ' όλα τα λογής-λογής κι αμέτρητα μεγάλα περιστατικά που κάνουν την πολύχρονη και τρικυμισμένη ιστορία του Ελληνισμού, τα στοιχεία αυτά δεν εχάθηκαν ολότελα μέσα στο πέρασμα των αιώνων. Ένα όχι ασήμαντο μέρος τους σώθηκε στη λυρική ποίηση του λαού, στα δημοτικά τραγούδια του, όπως εσώθηκε κ' η γλώσσα του. Με τα απομεινάρια αυτά μπορούμε εμείς οι νεώτεροι Έλληνες να έχουμε κάποια σωστή ιδέα της αρχαίας λυρικής ποίησης.


 

Κατερίνα Ζαχαριουδάκη

Θέατρο Άλφα

Νέος Κύκλος

Τελευταίες Αναρτήσεις

lola-blau-tempus-verumΑΠΟΨΕ: LOLA BLAUΜιούζικαλ για μία ηθοποιότου Georg Kreisler   ΚΑΘΕ ΚΥΡΙΑΚΗ ΣΤΙΣ 18:30 ΑΠΟ 17 ΔΕΚΕΜΒΡIOY   Μετά την περσινή καλλιτεχνική...
Δημιουργήθηκε 14/11/2017
diva-ixnosΜετά την μεγάλη επιτυχία που γνώρισε πριν 2 χρόνια η παράσταση "DIVA" σε σκηνοθεσία Κώστα Ζέκου, ανεβαίνει πάλι πλήρως ανανεωμένη, στο ΙΧΝΟΣ στον...
Δημιουργήθηκε 14/11/2017